Peza comentada: «Ampola de peregrino. San Menas»

Ampola de peregrino. San Menas

Ampola de peregrino (San Menas)
S. VI-VIII ca.
Arxila
Olaría de Alexandría (Exipto)
7 x 5 x 0,5 cm
Inv. D-1529

Este tipo de pequenas pezas coñécense con diferentes nomes: xerras, ampolas, frascos, redomas e fan referencia a unha clase de obxecto coñecido e usado desde a antigüidade e que alcanzou a súa maior expansión na Alta Idade Media. Realizadas en diversos materiais - metal, vidros ou terracota- adoitan ter forma globular e reducidas dimensións, polo xeral posúen un pequeno pescozo con tendencia acampanada e, ás veces, levan dúas asas aos lados.

Recibiron a denominación de ampolas de Terra Santa, por estimar esa a súa principal orixe, aínda que igualmente califícanse como ampolas de peregrinos.

A función destes frascos era conter unha pequena cantidade de líquido, bálsamos ou ungüentos con varias finalidades: votiva, devocional o amuleto. Os peregrinos e viaxeiros a Oriente, de volta á casa, levábanas -como recordo ou amuleto- con auga ou aceite das lámpadas que ardían nos santuarios visitados.

Este exemplar do museo ten forma circular cunha asa no lateral dereito -falta a da esquerda por rotura- e un pequeno pico na parte superior, está moi desgastada polo paso do tempo aínda que se observa decoración figurativa, no centro aparece unha figura masculina, de fronte, cos brazos abertos e cruces á altura da cabeza, nos laterais dous animais moi esvaecidos -camelos, a escea está enmarcada nunha cenefa circular de puntos entre dúas liñas.  

A figura principal identifícase como San Menas. Menas pertenecía a una familia de cristiáns exipcios que emigraron a Frigia (Asia Menor) e acabou converténdose en soldado romano, pero non abdicou da súa fe e foi martirizado durante o reinado de Diocleciano (século III-principios do IV). Este santo represéntase sempre na mesma postura: de pé, cunha túnica de manga curta, cinguida á cintura por un cinto, capa militar sobre os ombreiros e botas -ningunha das dúas perceptibles neste exemplar do museo-, os brazos abertos e flanqueado por dous camelos axeonllados.

As ampolas de peregrino coa imaxe de San Menas floreceron nos séculos IV e V nas producións de olaría de Alexandría e posteriormente foron adquiridas por peregrinos de toda Europa e espalláronse polo orbe coñecido.

Texto completo.